"Maar hij/zij was in het begin zó lief." Het is misschien wel de zin die ik het vaakst hoor wanneer een relatie achteraf heel anders blijkt te zijn dan gedacht. Er waren bloemen, lieve berichtjes, eindeloze gesprekken en het gevoel dat je eindelijk iemand had ontmoet die je écht zag.
En toch veranderde er iets. Niet ineens, maar geleidelijk. De aandacht werd minder vanzelfsprekend, jouw gevoelens werden vaker ter discussie gesteld en je begon steeds meer aan jezelf te twijfelen. Hoe kan dat? Was die liefde dan niet echt? Niet per se. Maar het kan ook zijn dat je narcistische charme hebt verward met empathie.
Charme is een eerste indruk
Charmante mensen weten vaak heel goed hoe ze een positieve indruk moeten maken. Ze zijn attent, grappig, geïnteresseerd en zeggen vaak precies de juiste dingen. Daar is op zichzelf helemaal niets mis mee. Sterker nog, veel warme en empathische mensen zijn óók charmant. Het probleem ontstaat wanneer charme niet wordt gevolgd door consistent gedrag. Want charme laat zien hoe iemand zich presenteert, empathie laat zien wie iemand is.
Echte empathie zie je juist als het moeilijk wordt
Iedereen kan liefdevol zijn als alles goed gaat. Maar hoe reageert iemand als jij verdrietig bent? Of boos? Of grenzen stelt? Juist op die momenten wordt duidelijk of iemand werkelijk oog heeft voor jouw binnenwereld. Een empathisch persoon hoeft het niet altijd met je eens te zijn, maar zal proberen je te begrijpen. Hij luistert, stelt vragen en neemt jouw gevoelens serieus, ook als die ongemakkelijk zijn. Iemand die vooral op narcistische charme leunt, kan in zulke situaties juist geïrriteerd raken, het gesprek omdraaien of jouw emoties bagatelliseren.
Woorden zijn mooi. Gedrag vertelt het echte verhaal.
Veel mensen kijken vooral naar wat iemand zegt.
"Ik hou van je."
"Je bent mijn alles."
"Ik wil je nooit kwijt."
Dat zijn prachtige woorden.
Maar liefde wordt niet bewezen door mooie zinnen.
Liefde wordt zichtbaar in gedrag.
Komt iemand afspraken na?
Neemt iemand verantwoordelijkheid als hij je heeft gekwetst?
Toont iemand interesse, ook als hij daar zelf niets voor terugkrijgt?
Of blijft het vooral bij beloftes?
Empathie kost soms iets
Echte empathie betekent dat je soms je eigen behoefte even opzijzet. Je luistert terwijl je eigenlijk moe bent. Je biedt steun terwijl je liever iets anders zou doen. Je zegt sorry, ook al voelt dat kwetsbaar. Dat vraagt om emotionele volwassenheid. Wie vooral gericht is op zijn eigen behoeften, zoals een narcist, zal empathie vaak alleen tonen zolang het hem iets oplevert.
Let op hoe iemand met jouw grenzen omgaat
Grenzen zijn misschien wel de beste test. Een empathisch persoon hoeft jouw grens niet leuk te vinden, maar zal die meestal respecteren. Iemand die vooral narcistische charme inzet, kan proberen je grens weg te praten. "Je overdrijft”. "Zo bedoelde ik het helemaal niet”. "Je bent veel te gevoelig." ”Wat voel je je toch weer benadeeld”. Of hij/zij wordt boos omdat jouw grens zijn /haar wensen in de weg staat. Juist dan zie je het verschil tussen iemand die jou respecteert en iemand die vooral zichzelf centraal stelt.
Kijk naar het patroon, niet naar de uitzonderingen
Een van de grootste valkuilen is dat we ons vastklampen aan de mooie momenten. Dat ene geweldige weekend. Die ontroerende woorden. Dat lieve bericht na een ruzie. Maar een relatie bestaat niet uit hoogtepunten. Ze bestaat uit patronen. Vraag jezelf daarom eens af:
Voel ik me meestal rustig en veilig?
Mag ik mezelf zijn?
Word ik gehoord, ook als ik iets moeilijks bespreek?
Of ben ik voortdurend bezig om conflicten te voorkomen, de sfeer goed te houden en mijn woorden af te wegen?
Vertrouw niet alleen op wat je voelt, maar ook op wat je ziet
Narcistische charme kan een warm gevoel geven. Empathie geeft iets anders. Rust, veiligheid, ruimte om jezelf te zijn. Je hoeft je niet voortdurend af te vragen waar je aan toe bent, je hoeft geen puzzel op te lossen of tussen de regels door te lezen. Want iemand die echt empathisch is, laat je niet alleen voelen dat je bijzonder bent. Hij laat je ook voelen dat je veilig bent. En misschien is dát uiteindelijk het grootste verschil tussen (narcistische) charme en echte empathie.
Dit artikel is geschreven door Charlotte van der Hoeven, Coaching & Training. Iedere derde maandag om de maand verschijnt zij hier met een column op Ze.nl. Charlotte van der Hoeven is professioneel coach en therapeut en heeft zich gespecialiseerd in narcistisch misbruik. Meer informatie hierover kun je vinden op haar website www.narcismevrij.nl of op de Facebook-pagina van Narcismevrij.nl.
Charlotte-van-der-Hoeven, Coaching & Training is gespecialiseerd in coaching voor slachtoffers en training van hulpverleners w.b. narcistisch-misbruik en narcistische-mishandeling en narcisme, blog-narcistisch-misbruik, blog-narcisme, blog-narcistische-mishandeling, coach-narcistisch-misbruik, therapeut-narcistisch-misbruik, wat-is-narcisme
